Francisco Tárrega (1852-1909)

Francisco Tárrega

22 Eylül 2020, Ankara

Francisco Tárrega, tellere vuran elleri öne çıkaran Apoyando vuruşunu ve gitarı sol bacağa yerleştirmeyi müzik dünyasına hediye etmiş; Yeni İspanyol Gitar Ekolü’nün kurucusu İspanyol gitarist ve bestecidir. Müzik çevrelerinde Tárrega “gitarın Schubert”i kabul edilir.


21 Kasım 1852 tarihinde Castellón’un Eyaleti’ne bağlı Villarreal’de müzisyen bir ailede dünyaya gelir. Takma adı Quiquet‘tir.

Çocukken dadısından kaçarken bir sulama kanalına düşmer ve gözlerini yaralar. Oğlunun görme yetisini tamamen kaybedeceğinden korkan babası, kör olsa bile geçimini müzisyen olarak sağlayabileceğini düşünerek Castellón de la Plana’ya taşınır. Tárrega’nın ilk müzik öğretmenleri Eugeni Ruiz ve Manuel González kördür.

El Mirador Nocturno: Francisco Tárrega

1862’de, Castellón’da turneye çıkan gitarist Julián Arcas, genç Tárrega’nın çaldığını duyar, babasından Francisco’nun onunla Barselona’ya gelmesini ister. Tárrega’nın babası, oğlunun o devirde gitara karşı gittikçe önem kazanan piyano dersleri alması koşuluyla kabul eder. Babasının bu tavrı sayesinde Tárrega erken yaşlarda her iki enstrümana da hâkim olur.

Ancak, kısa bir süre sonra Arcas, konser için yurtdışına çıkınca derslerini bırakmak zorunda kalır. On yaşındayken bulunduğu yerden kaçıp Barselona’daki kahvehanelerde ve restoranlarda çalarak kendi başına müzik kariyerine başlasa da yakalanarak ailesine iade edilir.

Üç yıl sonra, 1865’te tekrar kaçar. Bu sefer Valensiya’ya bir çingene çetesine katılır ama babası onu bularak bir kez daha eve getirir. Üçüncü kez tekrar Valencia’ya kaçar, bir süre para kazanmak için diğer müzisyenlerle halk düğünlerinde çalar, ancak ailesine yardım etmek için eve geri dönmek zorunda kalır.

1869 yılında İspanyol gitar ustası Antonio de Torres‘ten o zamana kadar bilinen yapının dışında bir gitar edinir. Sap boyu 65 cm. olan modern görünümlü bu yeni gitarın sesi yüksek, tınısı da diğerlerinden farklıdır.

1874’de özel gitarıyla zengin bir tüccarın sponsorluğunda Madrit Konservatuarı’na girer. Burada onu gitara odaklanmaya ve piyano ile kariyer fikrinden vazgeçmeye ikna eden Emilio Arrieta’dan kompozisyon eğitimi alır.

1870’lerin sonunda, bir yandan gitar dersleri, bir yandan düzenli olarak konserler vermeye, bir yandan da ilk bestelerini yapmaya başlar.

1880 kışında verdiği bir konserin dinleyicilerinden ve kasabanın önemli kişilerinden biri, gitar dersleri alan kızını dinlemesini ister. Bu kız ileri de eşi olacak María José Rizo’dur.

1881’de Londra’da verdiği konserde dostları tarafından moral bozukluğu çok bariz hissedilmiştir, yabancı dilleri ve havaları sevmemektedir. Konser sonrası yakınları hüzünlerini müziğine yansıtmasını salık verirler. Böylece, en unutulmaz eserlerinden biri olan Lágrima‘yı (gözyaşı damlası) besteler.

1882 Noelinde María José Rizo ile evlenirler. Tárrega ve eşi, Madrid’e taşınarak bir yandan özel dersler bir yandan da konserler vererek hayatlarını kazanmaya çalışırlar.

1885 yılında eşinin vefatı üzerine çocukları ile kalıcı olarak Barselona’ya yerleşirler. Burada Isaac Albéniz , Enrique Granados , Joaquín Turina ve Pau Casals ile güzel dostluklar kurar, Albéniz’in birçok eserini de ilk defa yeni gitarına uyarlar.

Valensiya’da bir konser turunda, patronu da olacak olan zengin Conxa Martinez ile tanışır. En popüler eserlerinin çoğunu yazacağı Barselona’daki bir evi kendisine ve ailesine tahsis eder.

1880’lerin sonlarından 1903’e kadar beste yapmaya devam eden Tárrega’nın konserleri İspanya ile sınırlı kalmıştır. Yaşından dolayı tırnakları zayıflayınca, 1902’de tırnaklarını keser ve o zamana dek uyguladığı tırnakla çalma tekniğinden vazgeçip tellere tırnak değdirmeden sadece parmak ucuyla çalmaya başlar. Ertesi yıl da İtalya turnesine çıkar, Roma, Napoli ve Milano’da çok başarılı konserler verir.

Selefi olan Fernando Sor ve Mauro Giuliani‘nin klasik tekniklerini yeniden ele alır, kendi tekniğiyle birleştirerek onların yorum sanatını daha da ileri götürür.

Ocak 1906’da sağ tarafına felç gelir. Sahnelere dönse de tam olarak iyileşmez. Son çalışması Oremus‘u bitirdikten onüç gün sonra, 15 Aralık 1909 yılında 57 yaşındayken Barselona’da vefat eder.


Tárrega’nın eserleri ve etkisi, gitar tekniğinin gelişimi için bir kilometre taşı olmuştur. Bu yeni akımın karakteristik özelliği gitarın güçlü sesi, yüksek tınısıdır. Uzun süreli ve dolu dolu tınlamalar, zamanın İspanyol gitaristliğinin temeli haline gelmiştir.

Francisco Tárrega (1852 – 1909) – PILAR ES NOTA

Apoyando vuruşu ve gitarı sol bacağa yerleştirerek çalma gibi tekniklerle gitarın sanatsal ifadesine yenilikler getirmiştir. Gitar repertuvarını bugüne dek konser programlarının en başarılı ve en çok çalınan kompozisyonları arasında yer alan çok sayıda uyarlama ile genişletmiş olmakla birlikte Tárrega, konser sahnesinde genelde küçük ve samimi performansları tercih etmiştir.

Başta Emilio PujolMiguel Llobet ve Daniel Fortea olmak üzere öğrencileri de Tárrega’nın tarzını yorumlarında iyice geliştirmişler, Tárrega’nın metodunun bugün dünyadaki en yaygın tarz olmasına katkıda bulunmuşlardır.

İçlerinde etütler ve dansların olduğu 78 kadar eser ile J. S. Bach, Händel, Beethoven, Haydn, Mozart, Chopin, Schubert ve Schumann’ın eserlerinden oluşan 120 kadar transkripsiyon bestelemiştir.

Benicàssim şehri, bestecinin şerefine 1967’den beri her yıl Certamen Internacional de Guitarra Francesc Tàrrega yarışmasını düzenlemektedir.

Tárrega’nın eserlerine ulaşmak için: List of compositions by Francisco Tárrega.

Tárrega’nın eserlerini dinlemeke için de:


Cep telefonunun ilk kullanılmaya başladığı yılları bilenlere çok tanıdık gelecek olan efsane Nokia Ringtone meledoisi de Tárrega’nın Gran Vals parçasından alınmıştır.


Kaynaklar:

  1. Vikipedi “Francisco Tárrega”
  2. Wikipedia “Francisco Tárrega” (İspanyolca)
  3. Wikipedia “Francisco Tárrega” (İngilizce)
  4. Wikipedia “List of compositions by Francisco Tárrega”
  5. Youtube “Tárrega: Guitar Edition”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.