Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre (1737 – 1814)

_5 Ekim 2020 Pazar, Ankara_

1737 yılında Le Havre’de doğan Saint-Pierre, Fransız natüralist yazar ve botanikçidir. Ayrıca zooloji, astronomi, fizik, teoloji ve felsefeyle de ilgilenmiştir.

Günümüzde artık pek tanınmayan yazar 19. yüzyılda oldukça popüler biridir, özellikle 1788 yılında yazdığı Pol ve Virjini kitabı ile döneminin çok okunan yazarlardan biri olmuştur.


Zamanının terbiye kurullarına göre ilk eğitimini ailesinin yanında alan S-P, daha sonra eğitimine Rouen’de devam etmiş ve orada cezvitlerin yanında ilk esaslı eğitimini görmüş, burada aldığı edebi bilgisini ve kabiliyetini Caen Üniversitesi’nde geliştirmiştir.

Signature de Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre

12 yaşında iken ilk gezisini kaptan olan amcasının yanında Amerika’ya yapmış, Martini adasına gitmiştir. Dönünce de Paris’te Ecole des Pontsm (Yollar ve Geçitler) okulunda mühendislik eğitimi almış, mühendis olarak da Malta adasında görev yapmıştır. Bu meseleği daha çok para kazanabilmek için seçmiştir.

Bernardin de Saint-Pierre-Etinne Frédéric Lignon mg 8550.jpg

Orduda görev yapmış, 1760 yılında da Hessen seferine katılmış, ancak itaatsizlikten görevden alınmıştır. Sonrasında da tartışığı ailesiyle sıkıntılar yaşamış, araları açılınca 1760’da Prusya’ya geçmiş, bir çok Avrupa ülkesini gezmiştir. Bu arada Malta, St Petersburg, Varşova, Dresden, Berlin’de mühendis olarak kısa görevler üstlenmişse de 1765’te Paris’e fakir olarak geri dönmüştür. Kral Lui ve Fransız Devrimi’nden sonra Napolyon tarafından korunmuş, iyi bir hayata kavuşmuştur. Babasının ölümü üzerine küçük bir meblağa sahip olmuş kendini toparlamıştır.

Çocukluğundan itibaren etrafı arasında geçimsiz bir insan olan yazar, gezdiği memleketlerde tabiatı daha yakından görme imkanı bulmuş, kendine göre ahlaken kokmuş olan Avrupa’an uzaklaşmak için çalışırken Fransız Hükümeti tarafından 1768’de Mauritius’a gönderilmiştir. Yazar olarak kişiliğini burada aldığı üç yıl içinde bulmuş, doğayı tasvirleme yeteneğini de burada geliştirmiştir.

Portrait of Bernhardin de St Pierre
Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre, Paul et Virginie’nin 1806 Paris baskısından

1771’de geri döndüğünde D’Alembert ve arkadaşlarıyla,daha sonra tanıştığı Jean-Jacques Rousseau’nun öğrencisi ve dost olmuş, birlikte Paris ve çevresindeki bitkileri incelemişlerdir. Rousseau’nun çok etkisinde kalan Saint-Pierre, “çoğu zaman içine kapanmış, bazen de tam bir sefalet içerisinde serseri hayatı yaşamıştır.”

1792’de Botanik Bahçesi’ne atandı; Yüksek Öğretmen Okulu’nda ahlak öğretmeni oldu.

Aynı yıl, kitaplarını basan matbaacının kızı olan ve kendinen çok küçük Felicite Didot ile evlenmiştir. Genç yaşta ölen eşinden Paul ve Virginia adında iki çocukları olmuştur.

63 yaşındayken bu kez de 20 yaşındaki Desire Pelleport ile evlenmiş, ömrünün sonuna kadar da onunla mutlu bir yaşamı olmuştur.

1814’de 77 yaşında Seine-et-Oise’de yaşama veda etmiş, Paris’teki Père Lachaise mezarlığına gömülmüştür.

Vefatından sonra genç ve dul karısı ile evlenen öğrencisi Aimé-Martin, Saint-Pierre’in eserlerinin 18 cilt olarak yeniden basılmasını sağlamıştır.

Fichier:Statue Bernardin-de-Saint-Pierre.JPG — Wikipédia

Saint-Pierre, çocukluğunda okuduğu Robinson Crusoe‘dan çok etkilenmiş, “hayatı boyunca kendi başına yaşayabileceği ve düzenini yine kendi istediği gibi kurabileceği ıssız bir adanın hayalini” kurmuştur. Robinson Crusoe geleceğin edebiyat dünyasına girecek o dönemin gençlerinin sanırım hepsi üzerinde büyük etkisi olmuş. Jules Verne’in hayatını okurken de aynı şeyle karşılaşmıştım. Onun da macerelarının ilk ilham perisi Robinson Crusoe olmuş.

Dindar bir Hıristiyan olmasına rağmen, Voltaire ve akıl hocası Rousseau gibi Aydınlanma dönemi entelektüellerinden de büyük ölçüde etkilenmiştir.

Fichier:Bernardin de Saint-Pierre statue Le Havre.jpg — Wikipédia

Farnsızların kolonilerindeki yerleşik halkalara yaptığı zulümlere karşı çıkmış, 1773 yılında yazmış olduğu Hint Okyanusu’na yaptığı yolculuğu ve Mauritius’ta kalışını anlatttığı ilk eseri Voyage à l’Île de France, à l’île Bourbon et au cap de Bonne-Espérance ile bunların Avrupa’da duyulmasını sağlamıştır. Aslında orada servet kazanmayı ummuş ama parasız kalmış, adadaki koşullardan, özellikle de gelişen köle ticaretinden dolayı hayal kırıklığına uğramıştır.

1784 yılında 3 cilt olarak yazdığı, doğanın incelikleri, güzellikleri doğa kanunları arasındaki uyumu dile getirerek Tanrı’nın varlığını ve büyüklüğünü ispat etmeye çalıştığı Études de la nature onun geniş kitlelerce tanınmasını sağlamıştır.

Ancak yazarı ölümsüzleştiren ilk önce 1788 yılında yazdığı Paul et Virginie sonrasında da 1815 yılında yazdığı Harmonies de la nature olmuştur.

Paul et Virginie‘yi okuyanların doğa sevgisi artmış, duyguları incelemiş ve yücelmiştir. Napolyon bile sürgünde ölümü beklediği adada bu kitabı okumuştur. Kitap basıldığında o ana kadar en çok baskısı yapılan Fransız romanı olmuş,hatta 300 kadar sahtesi dahi basılmıştır. Bernardin’in dini inancı tüm düşüncesini şekillendirmiştir. Paul et Virginie‘deki karakterler Tanrı’yı ​​doğada bulurlar, ancak bu panteizm değildir, çünkü Bernardin Yaradan ve Yaratılış’ı ayrı olarak tasavvur etmiştir. Rahip paralı askerdir ve Bernardin’in inkarlarına rağmen Katolik Kilisesi, La Chaumière Indien‘de kesinlikle saldırıya uğrar. Bernardin temelde antiklerikal idi.

Antiklerikalizm; kamusal ve politik yaşam veya bir kişinin günlük hayatı üzerindeki kurumsal dini güçlere ve etkilere karşıt olan tarihi bir harekettir. Bu hareket, sadece sekülerlikten daha aktif ve partizan bir tavır ister ve hatta bazen kilise mülküne zarar vermek veya çalmak gibi şiddetli tavırlar alabilir. (Vikipedi)

Ayrıca, vejetaryenliğin ateşli bir savunucusu ve uygulayıcısıdır. 


Daha önce de dediğim gibi yaşadığı döneme damgasını vuran ancak artık kimsenin bilmediği Bernardin de Saint-Pierre’in dilimize bir çok yayınevi tarafından farklı isimlerle çevrilmiş iki kitabı vardır:

  • Paul et Virginie (1788); kütüphanemde üç çevirisi bulunmakta: Pol ve Virjini (Çev. Ali Kami Akyüz, Hüseyin Hilmi Kitabevi, 1972), Paul ile Virginie (Çev. Ali Kami Akyüz, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1997) ve Paul ve Virginie (Çev. Öner Kemal, İnkılâp Kitabevi, 2017)
  • La Chaumière indienne (1790); kütüphanemde iki çevirisi bulunmakta: Hintli Kulübesi (Çev. Ali Kami Akyüz, Hilmi Kitabevi, 1946) ve Parya (Çev. Haluk Tunç, Türdav Basım Yayın, 1980)

Kaynaklar:

  1. Pol ve Virjini (Çev. Ali Kami Akyüz, Hüseyin Hilmi Kitabevi, 1972)
  2. Wikipedia “Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre”
  3. Malcolm Cook, The British Library “‘Paul et Virginie’ – et Bernardin de Saint-Pierre”
  4. Encyclopedia Britannica 1911 “Jacques Henri Bernardin de Saint-Pierre”
  5. Oxford Academic “Bernardin de Saint-Pierre”
  6. Biyograficim “Jacques Henri Bernardin De Saint-Pierre”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.