Henri Barbusse

04.09.2021 – Ankara,

Henri Barbusse (okunuşu Ohri Barbüs), 17 Mayıs 1873’de Fransa’nın Asnières-sur-Seine komününde doğan Henri, Protestan bir aileye mensuptur.

İlk hocaları dönemin koşulları gereği babası ve kilisenin papazıdır. Devamında Rollin Koleji’nde iyi bir eğitim alır.

1892’de L’Echo de Paris gazetesi tarafından düzenlenen bir şiir yarışmasını kazanınca burada işe alınır ve gazetecilik yaşamı başlar.

Barbusse’ün müstakbel kayınpederi ve yakın arkadaşı Catulle Mendès, ondaki cevheri görür ve 1895’de yayımlanmasını sağladığı ilk şiir kitabı Pleureuses ile ona sanat dünyasının kapılarını açar.

Sembolist bir şair olarak başladığı edebiyat yaşamına 1908’de kaleme aldığı L’Enfer ile Naturalist çizgide bir romancı olarak devam eder.

1914’te 41 yaşındayken Fransız ordusuna girer ve I. Dünya Savaşı’nda Almanya’ya karşı asker olarak hizmet eder. Vikipedi’de akciğer hastalığı ve dizanteri yüzünden ordudan ayrıldığı, kitapta yer alan yazarın yaşamöyküsünde ise savaş karşıtlığı nedeniyle ordudan atıldığı belirtilmiş.

1916’da cepheden dönünce savaşın vahşetini, emperyalist dünyanın paylaşım kavgaları için çıkardığı savaşın insanlık üstündeki yıkımlarını anlattığı romanı Le Feu, Journal d’une escouade yayımlanır. Büyük yankılar uyandıran bu roman onun edebiyat dünyasında tanınmasını sağlar. Öyle ki, 1916 yılında Prix Goncourt(Goncourt Akademisi Edebiyat Ödülü)‘a layık görülür.

“Savaşa bir küçük-burjuva olarak katılan Barbusse, savaştan bir devrimci aydın olarak çıkar. Bundan sonra tüm yaşamını emperyalizme ve faşizme karşı enternasyonal kongrelere, eylemlere adar. Barbusse savaştan sonra anti-emperyalist ve anti-faşist cephede bir sıra neferi olarak mücadelesini sürdürür.”

Toplumun kahramanlık destanlarıyla şişirildiği ve militarizmin körüklendiği savaş yıllarında, Barbusse de milliyetçi duygularla gönüllü olarak katılmıştı savaşa. Ama savaşın yol açtığı yıkımı ve kimin çıkarları uğruna yapıldığını kavradıkça sosyalist fikirleri benimsemeye başlamıştı.

1918’de Fransa’dan ayrılarak Moskova’ya geçer, Rus bir kadınla evlenir ve Bolşevik Partiye katılır. Artık bir ayağı Sovyetler Birliği’nde bir ayağı Fransa’da yaşar. 1923’te de Fransız Komünist Partisi‘ne katılır.

Onun tutkusu “proleter edebiyatı” yaratmaktır. Hitler iktidara geldiğinde Romain Rolland ile birlikte  “”Mouvement Amsterdam-Pleyel (Amsterdam-Pleyel Hareketi)” adlı anti-faşist bir muhalefet hareketi kurar. Daha sonra aralarına Albert Camus da katılır. 

1927’de Brüksel’de oluşturulan Emperyalizme Karşı Birlik üyesi olur.

Zatürreden muzdarip Barbusse, 1935’te Moskova’da yaşama veda eder ve Père Lachaise Mezarlığı’na gömülür.

“Ölürken dahi İtalyan faşizmine karşı döğüşen Habeşistan’ı düşünür, “Habeşistan’dan haber var mı?” diye inler. Hele iyileş de, onu sonra düşünürsün diyen Anet Vildal’a, Barbusse, “Bu anda kimsenin istirahat etmeğe hakkı yoktur” der ve “Habeşistan, Habeşistan” diye ölür.”


Aynı zamanda bir esperantisttir olan Barbusse, Stalinistdir. 1936’da Josef Stalin‘in Staline: Un mode nouveau vu à travers un homme adıyla biyografisini yazar. Kitap, Sovyet kişilik kültünün batılı bir yansıması olduğu gibi aynı zamanda da Barbusse’ün daha önce arkadaşı olan ve Sovyet devletinin eleştirisini yapan Rumen yazar Panait Istrati‘ye karşı sert bir cevap niteliğindedir.

 Staline: Un mode nouveau vu à travers un homme – 1936

Ülkesinde oldukça tanınan ve sevilen Barbusse’ün adı okula (Collège Henri Barbusse), semt pazarına (Marché Henri-Barbusse), parka (Parc Henri Barbusse), yarışlara (Prix Henri Barbusse), gemiye (HENRI BARBUSSE), restorana (Times Square Henri Barbusse), küprüye (Pont de la rue Henri Barbusse) olmak üzere bir çok yapı, tesis ve etkinliğe verilir.

Eserleri:

  • 1895 Pleureuses [Yas tutanlar]
  • 1908 L’Enfer (Cehennem, Maya Kitap, 2014)
  • 1917 Le Feu, Journal d’une escouade (Ateş, Bir Takımın Güncesi, Evrensel Basım Yayın, 2002)
  • 1919 Clarté (Aydınlık, Yordam Kitap, 2007)
  • 1920 Paroles d’un combattant, articles et discours 1917-1920 (Bir Savaşçının Konuşmaları, Yazılar ve Konuşmalar 1917-1920, De Yayınları, 1987)
  • 1921 Esperantista Laboristo [Esperantist İşçi]
  • 1922 Le Couteau entre les dents [Dişlerin Arasındaki Bıçak]
  • 1927 Jésus [İsa]
  • 1930 Manifeste aux Intellectuals: Elevations [Entelektüellere Manifesto: Yükselişler]
  • 1935 Staline: Un mode nouveau vu a travers un homme [Stalin: Bir Adamın Gözünden Yeni Bir Bakış]

  1. Aydınlık (Yordam Kitap, 2007)
  2. Vikipedi, “Henri Barbusse”
  3. Türkiye İşçi Komünist Partisi, “Henri Barbuss’ün anısına…”
  4. Sınıf Mücadelesinde Marksist Tutum, “Henri Barbusse’ün “Ateş”i: Savaşı Yenmek İçin Savaşanların Hikâyesi”
  5. Marine Pohu, Linternaute 03.04.2020 “Henri Barbusse: biographie de l’écrivain, auteur du livre, Le feu”
  6. Babelio, Henri Barbusse
  7. Melahat Gül Uluğtekin, “İzlek Ve Biçem İlişkisi Açısından Suat Derviş Romanlarının Türk Edebiyatındaki Yeri (Doktora Tezi)”

Okumalar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.